Yapı denetim modeli: Kuzu kurda emanet

Burcu Karakaş

Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra yapı denetim sektörü bir kez daha gündeme geldi. TMMOB, ticari yanı ağır basan yapı denetim şirketi modeli yerine uzmanlığa dayalı yeni bir denetim sistemi öneriyor.

Resmi verilere göre 50 binden fazla kişinin canına mal olan 6 Şubat’taki Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından inşaat sektöründe yaşanan ihmaller tartışmaya açıldı. 

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası’na göre, Türkiye’de her yıl ortalama 100 bin yeni yapı inşa ediliyor. Yapı denetim sistemi hakkında TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası tarafından geçen hafta yapılan ortak açıklamada, “4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunu ile kurgulanan sistemde, denetim hizmetinin kamusal niteliği yok sayılmış ve denetim hizmeti ticarileştirilmiştir. Oysa yapı denetim hizmeti piyasa dengelerine ve serbest piyasanın rekabetçi koşullarına terk edilemez” deniliyor. TMMOB’a göre bu yasa kapsamında yeni yapıların güvenli ve kaliteli olması sağlanamıyor.

“4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun” 2001 yılında yürürlüğe girdi. Kanun, 10 yıl boyunca 19 pilot ilde uygulandı. Ocak 2011’den sonra ise ülke geneline yayıldı. Kanun’un birinci maddesinde amaç, “Can ve mal güvenliğini teminen imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir” ifadeleriyle düzenleniyor. 

“Sistemin temeli bozuk”

Halen kullanılan yapı denetim yönetmeliğinde, sonuncusu 23 Aralık 2022 tarihinde olmak üzere 19 kez değişikliğe gidildi. DW Türkçe’ye konuşan TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Nusret Suna’ya göre, sistemin temelinde bozukluk var. 

“Kamu adına yapılan bir denetimden bahsediyoruz ama bu denetime ticari bakılıyor. Firma, ‘Benim buradan para kazanmam lazım. Para kazanmam için masrafları azaltmam lazım’ diyor. Mühendise, mimara, teknik personele az ücret verip daha az kadroyla denetim yapmaya kalkarlarsa olmaz.”


TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Nusret Suna

Yapı denetimini kim yapıyor?

Yapı denetim, mimar ve mühendislerin ortak olduğu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan izin belgesi alan kuruluşlar tarafından yapılıyor. 2018 yılına kadar müteahhitler istedikleri yapı denetim şirketiyle anlaşma yaparak denetim hizmeti alıyordu. Bu sistem, 1 Ocak 2019’da değişti.

Bakanlık, yapı denetim şirketlerinden bir havuz oluşturdu ve elektronik kura ile dağıtım sistemine geçti. Böylece müteahhitlerin inşa ettikleri yapıların denetimi için istedikleri yapı denetim kuruluşundan hizmet almalarının önüne geçildi.

 
 

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*